Hamilelikte ve Orta Yaş Erkeklerde Ani Kalça Ağrısı: Femur Başı Geçici Osteoporozu

Kalça ağrısı çoğu zaman kas zorlanması, bel kaynaklı sorunlar ya da kireçlenme ile ilişkilendirilir. Ancak özellikle hamileliğin son aylarında veya 30–60 yaş arası erkeklerde aniden başlayan ve günler içinde artan kasık/kalça ağrısı, daha farklı bir tabloya işaret edebilir: Femur başı geçici osteoporozu.

Bu durum, “kemik iliği ödemi sendromu” ile aynı grupta değerlendirilir. Doğru tanı konduğunda çoğu hastada kendi kendine iyileşme eğilimi vardır. Kritik nokta, benzer şikayetlere yol açabilen ve seyri bambaşka olan avasküler nekroz gibi hastalıklardan ayırt edilebilmesidir.

Femur Başı Geçici Osteoporozu Nedir?

Kalça ekleminin “top” kısmı olan femur başında geçici bir kemik yoğunluğu azalması ve kemik iliğinde ödem (sıvı artışı) görülmesi ile seyreder. Hastalık çoğunlukla 6–12 ay içinde geriler. Yani süreç uzasa da genellikle kalıcı hasar bırakmadan düzelir.

Kimlerde Görülür?

• Orta yaş erkekler: En sık görülen gruptur.
• Hamileler: Daha çok gebeliğin son 3 ayında veya doğumdan kısa süre sonra ortaya çıkabilir.

Kesin neden her hastada net değildir. Bazı kişilerde D vitamini düşüklüğü, sigara/alkol kullanımı, uzun süre ayakta kalma gibi faktörler tabloyu kolaylaştırabilir.

Belirtiler: Hasta Ne Hisseder?

• Ani başlangıç: Ağrı çoğu zaman “durduk yere” başlar.
• Kasık ağrısı ön plandadır: Kalçanın dış yanına veya uyluğun önüne yayılabilir.
• Yük verince artar: Yürüme, ayakta durma, merdiven gibi aktivitelerde belirginleşir.
• Topallama: Ağrıya bağlı aksama sık görülür.
• Gece ağrısı olabilir: Her hastada şart değildir ama görülebilir.

MR Neden Bu Kadar Önemli?

Bu tablonun en zor yanı, ilk haftalarda röntgenin normal çıkabilmesidir. Röntgende kemik yoğunluğu azalması çoğu zaman daha geç dönemde belirginleşir.

MR (Manyetik Rezonans) ise erken dönemde bile femur başındaki kemik iliği ödemini gösterebilir. Ayrıca MR, en çok karışan durum olan avasküler nekroz ile ayrım için de yol göstericidir. Çünkü avasküler nekroz ilerleyebilir ve femur başında çökme riskini artırabilir; geçici osteoporoz ise genellikle düzelme eğilimindedir.

Tedavi: Amaç Ne?

Tedavinin temel hedefi iki şeydir:

• Ağrıyı azaltmak
• Kemik geçici olarak zayıfken kırık riskini azaltmak (özellikle femur boynu bölgesi)

1) Koruyucu Tedavi (Çoğu Hastada İlk Seçenek)

• Yükü azaltma: Bir süre koltuk değneği/yürüteç ile “tam basmadan” yürümek gerekebilir.
• Ağrı kontrolü: Doktorun uygun gördüğü ağrı kesiciler ve istirahat.
• D vitamini ve kalsiyum: Eksiklik varsa tamamlanması önemlidir.
• Kontrollü hareket: Tam yatak istirahati yerine, güvenli sınırda hareket ve kasları koruyan bir plan tercih edilir.

2) İlaç Tedavileri (Seçilmiş Hastada)

Bazı hastalarda iyileşmeyi hızlandırmak ve ağrıyı daha erken kontrol altına almak için ilaç seçenekleri gündeme gelebilir. Ancak hamilelikte ilaç seçimi kısıtlıdır ve mutlaka kadın doğum + ortopedi değerlendirmesi gerekir.

3) Girişimsel Tedavi (Nadir)

Şikâyetlerin çok şiddetli olduğu veya uzun süre düzelmeyen seçilmiş olgularda, kemik içi basıncı azaltmaya yönelik girişimler düşünülebilir. Günümüzde çoğu hastada ilk seçenek değildir; karar kişiye özel verilir.

“Gezici” Olabilir mi?

Nadir de olsa benzer tablo bir kalçadan diğerine veya diz gibi başka bir ekleme “taşınabilir”. Bu yüzden bir bölgede düzelme sonrası yeni bir eklem ağrısı başlarsa, erken değerlendirme faydalıdır.

Ne Zaman Acil / Hızlı Değerlendirme Gerekir?

• Üzerine basmayı ciddi engelleyen, hızla artan kalça/kasık ağrısı
• Gece uyandıran ağrı
• Hamilelikte ani başlayan ve yürümeyi bozan kalça ağrısı
• MR’da avasküler nekroz şüphesi veya femur başında çökme bulgusu