Erişkin Kalça Displazisi: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Rehberi

Kalça displazisi nedir? Erişkinde neden önemlidir?

Normalde kalça eklemi “top-yuva” uyumu ile stabil çalışır. Displazide yuva sığ veya açı olarak yetersiz olduğundan, femur başı yeterince örtülmez. Bu durumda yük küçük bir alana biner; zamanla ağrı, labrum hasarı ve kıkırdak yıpranması gelişebilir.

Erişkin yaşta görülen displazi çoğu zaman “sonradan oluşan” bir problem değil; çocukluk döneminden beri var olup geç fark edilmiş veya hafif seyrettiği için belirti vermemiş bir durumdur.

Kimlerde daha sık görülür? Risk faktörleri

• Çocuklukta kalça displazisi/kalça çıkığı öyküsü (tedavi görmüş olsa bile)
• Ailede kalça displazisi öyküsü
• Çocuklukta makat geliş ile doğum veya riskli bebeklik dönemi
• Bağ dokusu gevşekliği / aşırı esneklik (hipermobilite)
• Genç yaşta açıklanamayan kasık ağrısı ve aktivite ile artan şikâyetler

Belirtiler: Hangi şikâyetler displaziyi düşündürür?

• Kasık ağrısı (en tipik), kalça dış yanına veya dize yayılabilir
• Aktiviteyle artan ağrı (uzun yürüyüş, merdiven, çömelme)
• Topallama veya yürüyüşte dengesizlik
• Tıklama/kilitlenme hissi (labrum etkilenmesiyle ilişkili olabilir)
• Hareket kısıtlılığı (özellikle bazı yönlere döndürmede zorlanma)
• Uzun süreli vakalarda bel ağrısı veya diz ağrısı (yük aktarımı bozulduğu için)

Not: Displazide ağrı bazen “kalça” gibi değil, kasık bölgesinde derin bir ağrı gibi tarif edilir. Bu nedenle bel fıtığı, kas zorlanması veya tendon problemleriyle karışabilir.

Tanı nasıl konur?

1) Muayene

Ortopedi muayenesinde yürüyüş analizi, kalça hareket açıklığı, bacak boyu farkı ve kalça çevresi kas gücü değerlendirilir. Muayene, displaziyi düşündürür; kesin tanı görüntüleme ile desteklenir.

2) Röntgen (grafi)

Tanıda en temel inceleme pelvis/kalça röntgenidir. Kalça yuvasının femur başını ne kadar örttüğü, eklemde kireçlenme bulguları ve kemik yapının genel uyumu değerlendirilir.

3) MR / BT (gereken hastada)

• MR: Labrum yırtığı, kıkırdak hasarı ve eklem içi yumuşak dokuları değerlendirir.
• BT: 3 boyutlu kemik anatomisi ve cerrahi planlama için bazı hastalarda istenebilir.

Amaç; sadece “displazi var” demek değil, displazinin derecesini ve kıkırdak hasarının seviyesini netleştirerek doğru tedaviyi seçmektir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi planı; yaş, aktivite düzeyi, displazinin derecesi, ağrının şiddeti ve eklemde kireçlenme olup olmamasına göre kişiye özel yapılır. Genel yaklaşım iki ana gruptadır: cerrahi dışı tedavi ve cerrahi tedavi.

Cerrahi dışı (ameliyatsız) tedavi

• Aktivite düzenleme: Zıplama/koşu gibi yüksek etkili aktiviteleri azaltmak
• Kilo kontrolü: Kalçaya binen yükü azaltır
• Fizyoterapi: Kalça çevresi kaslarını güçlendirme, stabilite ve hareket eğitimi
• Ağrı kontrolü: Uygun hastada ilaçlar
• Enjeksiyonlar: Seçilmiş hastada geçici rahatlama sağlayabilir (karar hekim değerlendirmesiyle)

Cerrahi dışı tedaviler, yapısal problemi tamamen ortadan kaldırmaz; ancak doğru uygulandığında şikâyetleri azaltıp günlük yaşamı belirgin rahatlatabilir.

Cerrahi tedavi

1) Kalça koruyucu cerrahi (PAO – Periasetabular Osteotomi)

Eklemin kıkırdak yapısı nispeten korunmuş ve hastanın yaşı/klinik durumu uygunsa, PAO gibi kalça koruyucu ameliyatlar tercih edilebilir. Bu ameliyatlarda amaç, kalça yuvasının konumunu düzelterek femur başını daha iyi örtmek ve ekleme binen yük dağılımını düzeltmektir. Böylece ağrı azalabilir ve kireçlenmenin ilerlemesi yavaşlatılabilir.

2) Total kalça protezi

Eğer eklemde ileri kireçlenme varsa veya kıkırdak hasarı belirginleşmişse, total kalça protezi ağrıyı gidermede ve hareket kabiliyetini artırmada en etkili çözümdür. Displaziye bağlı anatomik farklılıklar nedeniyle cerrahi planlama özenle yapılır ve hedef; güvenli, dengeli ve ağrısız yürüyüştür.

Hangi ameliyat bana uygun?
Bu karar; röntgen/MR bulguları, kireçlenme seviyesi ve muayene ile verilir. Doğru endikasyon, başarı oranını belirleyen en önemli faktördür.

İyileşme süreci: Hastayı neler bekler?

• PAO sonrası: İlk haftalarda yük verme kısıtlaması ve planlı rehabilitasyon süreci gerekebilir. Tam fonksiyon genellikle aylara yayılır.
• Kalça protezi sonrası: Erken mobilizasyon hedeflenir. Yürüme ve günlük yaşama dönüş çoğu hastada daha hızlıdır; yine de düzenli egzersiz ve kontroller şarttır.

Her iki tedavide de sonuçları belirleyen kritik faktörler: doğru tanı, doğru endikasyon, deneyimli ekip ve iyi planlanmış rehabilitasyondur.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

• 2–3 haftadan uzun süren kasık/kalça ağrısı
• Yürüyüşte topallama veya belirgin performans düşüşü
• Kalçada takılma/kilitlenme hissi
• Genç yaşta başlayan ve tekrarlayan kalça ağrıları
• Ailede displazi öyküsü + yeni başlayan kalça şikâyetleri

İlgili içerikler

Sık Sorulan Sorular

Randevu ve İletişim

Şikâyetleriniz kalça displazisi ile ilişkili olabilir. Tanı ve tedavi seçeneklerini sizin için netleştirelim.

WhatsApp ile Hızlı İletişim