English
Arabic
87876.png){kind=icon}
Diz Çevresi ve Patella (Diz Kapağı) Kırığı: Belirtileri, Ameliyatı ve İyileşme Süreci
Diz eklemi, vücudumuzun en çok yük taşıyan, en hareketli ve en karmaşık menteşesidir. Doğrudan diz üzerine düşme, trafik kazasında dizin torpidoya çarpması veya ileri yaşlarda basit bir denge kaybı; diz kapağının (Patella) veya diz eklemini oluşturan diğer kemiklerin kırılmasına neden olabilir. Bu tür kırıklarda hastaların en büyük korkusu "Acaba dizim bir daha hiç bükülmeyecek mi?" olur. İstanbul DMN Orthospine Clinic uzmanları olarak, uyguladığımız kusursuz anatomik cerrahi ve erken fizik tedavi protokolleri ile eklem sertliğine izin vermeden hastalarımızı yeniden aktif yaşamlarına kavuşturuyoruz.
Diz Kapağı (Patella) Kırığı Nasıl Anlaşılır?
Patella, uyluk kaslarımızın bacağı düz tutmasını sağlayan mekanizmanın tam kalbinde yer alan kalkan şeklindeki kemiktir. Kırıldığında şu belirtiler ortaya çıkar:
- Diz kapağının olduğu bölgede hızlıca balon gibi şişme (eklem içi kanamaya bağlı).
- Diz kapağının üzerinde elle hissedilen bir boşluk, çöküklük veya kemik parçalanması hissi.
- Şiddetli ağrı ve dizin üzerine kesinlikle basamama.
Polikliniğimizde diz kapağı travması ile gelen bir hastada ilk yaptığımız test, hastanın sırt üstü yatarken topuğunu yataktan düz bir şekilde kaldırıp kaldıramadığıdır. Eğer bacağınızı düz kaldıramıyorsanız, diz kapağınız kopmuş ve "Ekstansör Mekanizma" (bacağı düz tutma sistemi) yırtılmış demektir. Bu durum, kesin ve acil cerrahi müdahale gerektirir.
Diz Kapağı Kırığı Ameliyatsız İyileşir mi? (Alçı Tedavisi)
Evet, her diz kapağı kırığı ameliyat gerektirmez. Çekilen röntgenlerde kemik parçaları birbirinden hiç ayrılmamışsa ve en önemlisi hasta bacağını dümdüz havaya kaldırabiliyorsa, ameliyatsız tedavi uygulanır.
Hastaya, bacağı tamamen düz tutacak bir uzun bacak alçısı veya daha modern olan açı ayarlı (menteşeli) özel dizlikler verilir. Yaklaşık 4-6 hafta süren bu süreçte, kasların erimemesi için alçı içinde kasma-gevşetme (izometrik) egzersizleri yapılması hayati önem taşır.
Patella ve Diz Çevresi Kırığı Ameliyatı (Tel ve Platin Uygulamaları)
Kemik uçları birbirinden uzaklaşmışsa, eklem yüzeyinde bir basamak (eşitsizlik) oluşmuşsa ameliyat zorunludur. Çünkü bozuk bir eklem yüzeyi ileride çok şiddetli diz kireçlenmesine (osteoartrit) yol açar. Op. Dr. Sedat Duman ve Op. Dr. Muhammed Duman tarafından uygulanan güncel teknikler şunlardır:
1. Germe Bandı Tekniği (Tension Band Wiring)
Patella (diz kapağı) kırıklarında dünyada en çok uygulanan klasik ve sağlam yöntemdir. Ayrılan kemik parçaları bir araya getirilir ve içinden çelik ince pimler (K-teli) ile esnek çelik teller 8 çizecek şekilde geçirilir. Bu sistem, hasta dizini büktükçe kırığı ayırmak yerine parçaları birbirine daha çok bastıran kusursuz bir biyomekanik sistem oluşturur.
2. Plak ve Vidalar (Diz Çevresi Kırıkları İçin)
Eğer kırık diz kapağında değil de, uyluk kemiğinin diz ile birleştiği (Femur alt uç) veya kaval kemiğinin diz eklemini oluşturan (Tibia plato) kısmındaysa, eklemi kusursuz bir şekilde eski haline getirmek için özel anatomik titanyum plaklar ve vidalar (platin) kullanılır.
3. Kısmi Patellektomi (Ufak Parçaların Çıkarılması)
Eğer diz kapağının alt veya üst ucu onarılamayacak kadar tuzla buz olmuşsa, bu küçük kemik kırıntıları ameliyatla temizlenir ve ana tendon, geriye kalan sağlam diz kapağı kemiğine çok güçlü dikişlerle yeniden dikilir.
Ameliyat Sonrası İyileşme: Dizimi Ne Zaman Bükebilirim?
Diz eklemi kırıklarının en büyük düşmanı eklem sertliği (dizin donması)dır. Kemik iyileşirken eklem kapsülü yapışabilir ve dizin bükülmesi imkansız hale gelebilir.
Kliniğimizdeki yaklaşımda, cerrahi ile o kadar sağlam bir sabitleme yapılır ki, doktorunuzun izniyle ameliyattan sadece birkaç gün veya bir hafta sonra fizik tedaviye başlanır. Özel cihazlar (CPM cihazı) veya fizyoterapist eşliğinde diz yavaş yavaş bükülmeye zorlanır. Fizik tedavisini aksatmayan hastalarımız, genellikle birkaç ay içinde eski diz bükülme kapasitelerine neredeyse tamamen geri dönerler.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Diz kapağı kırığı ameliyatsız iyileşir mi?
Eğer kemik parçaları birbirinden ayrılmamışsa ve hasta bacağını dümdüz havaya kaldırabiliyorsa (ekstansör mekanizma sağlamsa), ameliyatsız olarak uzun bacak alçısı veya açı ayarlı dizlik ile 4-6 hafta içinde iyileşebilir.
Ameliyattan sonra dizim eski haline döner mi, bükebilir miyim?
Diz eklemi kırıklarının en büyük düşmanı eklem sertliğidir. Cerrahi ile kemikler çok sağlam tespit edildiği için ameliyattan kısa süre sonra diz bükme (fizik tedavi) egzersizlerine başlanır. Fizik tedaviyi aksatmayan hastalarda diz eski bükülme kapasitesine büyük oranda geri döner.
Diz kapağına takılan teller (platin) çıkarılır mı?
Diz kapağı cildin hemen altında olduğu için takılan çelik teller ve pimler zamanla (özellikle diz çökme gibi hareketlerde) cilde batarak ağrı yapabilir. Kemik tamamen kaynadıktan sonra (genellikle 1 yılın ardından) hastanın şikayeti varsa bu teller basit bir operasyonla çıkarılır.
Patella kırığında ne zaman üstüne basılır?
Ameliyatın veya kırığın tipine göre değişmekle birlikte, diz tam düz (ekstansiyon) pozisyondayken özel bir dizlik desteğiyle hemen ayağa kalkıp kontrollü yük verilmesine genellikle izin verilir. Ancak dizi bükerek tam vücut ağırlığını vermek haftalarca yasak olabilir.
Diz eklemi kırıklarında yanlış tedavi veya gecikmiş fizik tedavi kalıcı sakatlıklara yol açabilir. Eklem yüzeyinizin kusursuz onarımı ve güvenli bir iyileşme süreci için İstanbul DMN Orthospine Clinic uzmanlarına başvurabilirsiniz.
