English
Arabic
87876.png){kind=icon}
Diz Protezi Ameliyatı İçin En Uygun Yaş Nedir?
Gençler ve İleri Yaş Hastalar İçin Kapsamlı Rehber
Diz ağrıları günlük hayatınızı kısıtlamaya başladığında, aklınıza gelen ilk sorulardan biri muhtemelen şudur: "Ameliyat olmak için çok mu gencim?" ya da tam tersi, "Bu yaştan sonra ameliyatı bünyem kaldırır mı?"
Diz kireçlenmesi (osteoartrit) nedeniyle şiddetli ağrı çeken hastalar için diz protezi (artroplasti) en etkili çözümdür. Ancak ameliyat zamanlaması konusunda kafalar genellikle karışıktır. Eskiden "protezlerin belirli bir ömrü olduğu" gerekçesiyle hastaların 60-65 yaşını beklemesi önerilirdi. Ancak gelişen malzeme teknolojisi ve cerrahi teknikler bu algıyı tamamen değiştirdi.
Peki, bilimsel veriler ışığında sizin için doğru zaman ne zaman? Op. Dr. Sedat Duman ve Op. Dr. Muhammed Duman'ın görüşleriyle, yaş gruplarına göre inceleyelim.
Diz Protezi İçin "Sihirli Bir Yaş" Var mı?
Kısa cevap: Hayır. Diz protezi ameliyatı kararı verilirken takvim yaşınızdan (kronolojik yaş) ziyade "fizyolojik yaşınız" ve "yaşam kaliteniz" belirleyicidir.
Uzman Notu: Eğer 45 yaşında olmanıza rağmen diz ağrısı yüzünden işinize gidemiyor, çocuklarınızla parkta yürüyemiyorsanız; 65 yaşını beklemek size kaybedilmiş 20 yıl olarak dönecektir. Aynı şekilde 85 yaşında olmanıza rağmen genel sağlığınız yerindeyse, ağrısız yürümek en doğal hakkınızdır.
55 Yaş Altı: "Çok mu Gencim?"
Genç hastaların (50 yaş altı) en büyük endişesi, protezin erken aşınması ve ileride ikinci bir ameliyat (revizyon) gerekmesi ihtimalidir. Bu endişe haklılık payı taşısa da modern ortopedi şu çözümleri sunar:
- Dayanıklı Malzemeler: Yeni nesil protezlerde kullanılan polietilen ve metal alaşımlar, sürtünmeye karşı çok daha dayanıklıdır. Güncel çalışmalar, protezlerin %90'ından fazlasının 15-20 yıl, hatta iyi bakımla 25 yıla kadar dayanabildiğini göstermektedir.
- Yarım (Kısmi) Protez Seçeneği: Eğer kireçlenme dizin sadece bir bölümündeyse, tam protez yerine Unikondiler (Yarım) Diz Protezi tercih edilebilir. Bu yöntem kemik dokusunu korur, daha hızlı iyileşme sağlar ve ileride gerekirse tam proteze geçişi kolaylaştırır.
- Hayatı Ertelemeyin: Genç yaşta yapılan protezin amacı sizi tekrar iş hayatına ve sosyal yaşama döndürmektir. Ağrı ile hareketsiz kalmak, kilo almanıza ve kalp-damar sağlığınızın bozulmasına neden olabilir.
75-80 Yaş ve Üzeri: "Çok mu Yaşlıyım?"
"Bu yaştan sonra ameliyat masasına yatmayayım, idare edeyim" düşüncesi sıkça duyduğumuz ancak yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren bir yanılgıdır.
- Amaç Bağımsızlık: İleri yaş grubunda diz protezinin temel amacı; kişinin kendi işini görebilmesi, tuvalete, mutfağa ağrısız gidebilmesi ve yatağa bağımlı kalmamasıdır.
- Anestezi ve Güvenlik: Ameliyat öncesi detaylı Kardiyoloji ve Anestezi muayeneleri yapılır. Kalp ve akciğer rezerviniz uygunsa, yaşınız 85 hatta 90 bile olsa cerrahi güvenle uygulanabilir.
- Hızlı Mobilizasyon: İleri yaş hastalarımızı ameliyat sonrası ilk gün yatak kenarına oturtup, mümkün olan en kısa sürede (genellikle ertesi gün) yürütüyoruz. Bu sayede pıhtı atma riski en aza indirilir.
Karar Kontrol Listesi: Ameliyat Vakti Geldi mi?
Röntgen filminizdeki kireçlenme derecesi önemli olsa da, asıl kriter sizin ne hissettiğinizdir. Aşağıdaki sorulardan bir veya birkaçına "EVET" diyorsanız, bir ortopedi uzmanıyla görüşme vaktiniz gelmiş demektir:
- Ağrınız ilaç, dizlik veya fizik tedaviye rağmen geçmiyor mu?
- Yürümekte, merdiven inip-çıkmakta veya sandalyeden kalkmakta zorlanıyor musunuz?
- Gece yatakta diz ağrısı yüzünden uykunuz bölünüyor mu?
- Diz ağrısı yüzünden dışarı çıkmaktan, seyahat etmekten veya sevdiklerinizle vakit geçirmekten kaçınıyor musunuz?
- Bacaklarınızda şekil bozukluğu (içe veya dışa eğilme) başladı mı?
Sıkça Sorulan Sorular
Diz protezi için kesin bir alt yaş sınırı yoktur. Ancak 50 yaş altı hastalarda öncelikle koruyucu tedaviler (fizik tedavi, enjeksiyonlar) denenir. Romatizmal hastalıklar veya ciddi travma sonrası kireçlenmelerde 30'lu veya 40'lı yaşlarda da protez uygulanabilir.
Yaş tek başına bir risk faktörü değildir. Hastanın "biyolojik yaşı" önemlidir. Kalp ve akciğer kapasitesi uygunsa, 80 ve hatta 90 yaş üzeri hastalarda yaşam kalitesini artırmak için güvenle protez ameliyatı yapılmaktadır.
Günümüzde kullanılan modern implant teknolojileri ve cerrahi teknikler sayesinde diz protezlerinin ömrü ortalama 15 ila 25 yıl arasında değişmektedir. Hastanın aktivite düzeyi ve kilosu bu süreyi etkileyen faktörlerdir.