Tekrarlayan Omuz Çıkığında Ameliyat Şart mı?

Tekrarlayan omuz çıkığı ne demek?

Omuz eklemi, vücudun en hareketli eklemlerinden biridir. Bu avantaj, travma veya bazı riskli hareketlerde omuzun daha kolay yerinden çıkmasına da zemin hazırlar. Tekrarlayan omuz çıkığı (omuz instabilitesi), omuzun bir kez çıktıktan sonra tekrar tekrar çıkması ya da “çıkacak gibi olma” hissinin sıklaşmasıdır.

İlk çıkık sırasında omuzu yerinde tutan yapılarda (labrum, kapsül ve bağlar) hasar oluşabilir. Bazı hastalarda zamanla kemik yapıda da etkilenme görülebilir. Hasar yeterince iyileşmezse omuz “gevşek” kalır ve tekrar çıkma riski artar.

Ameliyat her hastada şart mı?

Hayır. Her hastada otomatik olarak ameliyat gerekmez. Ancak bazı hasta gruplarında cerrahi, en kalıcı ve güvenilir çözüm haline gelir. Kararı belirleyen ana başlıklar: yaş, aktivite düzeyi, omuzdaki hasarın tipi ve çıkığın tekrarlama şekli.

1) Yaş

Genç yaş grubunda (özellikle 20 yaş altı ve 20’li yaşların başı) omuz çıkığının tekrar etme ihtimali daha yüksektir. Yaş ilerledikçe bazı hastalarda omuz daha stabil kalabilir ve ameliyatsız tedavinin başarısı artabilir.

2) Aktivite düzeyi (spor / iş / günlük yaşam)

Temas sporları, omuzu baş üstünde yoğun kullanan sporlar ve fiziksel işlerde omuz daha fazla risk altındadır. Bu grupta “tekrar çıkarsa” sadece ağrı değil, performans ve güvenlik de etkilenir; bu nedenle cerrahi daha erken gündeme gelebilir.

3) Omuzdaki hasarın tipi

Bazı hastalarda sorun daha çok yumuşak dokudadır (labrum/kapsül). Bazılarında ise tekrarlayan çıkıklarla birlikte kemik kaybı gelişebilir. Kemik kaybı arttıkça yalnızca fizik tedavi ile omuzu kalıcı biçimde stabilize etmek zorlaşır.

4) Kaç kere çıktı ve nasıl çıkıyor?

• Omuz ikinci kez çıktıysa instabilite riski belirginleşir.
• Omuz 3+ kez çıkıyorsa çoğu hastada kalıcı çözüm cerrahiyle sağlanır.
• “Ufak bir hareketle bile çıkacak gibi” oluyorsa bu da önemli bir uyarıdır.

Ameliyatsız tedavi ne zaman mantıklı?

Ameliyatsız yaklaşım, özellikle ilk çıkık sonrası ve düşük riskli hastalarda düşünülebilir. Genellikle: daha ileri yaş, temas sporu yapmama, belirgin kemik kaybı şüphesinin olmaması ve rehabilitasyona iyi uyum durumunda daha avantajlıdır.

Burada ana hedef; omuz çevresi kasları güçlendirerek ekleme “dinamik destek” sağlamaktır. Ancak yapısal hasar belirginse, kaslar güçlense bile omuz tekrar kaçabilir. Bu nedenle muayene ve görüntüleme bulguları önemlidir.

Ne zaman ameliyat daha doğru olur?

• Omuz ikinci kez çıktıysa (özellikle genç/aktif hastada)
• Omuz 3+ kez çıkıyorsa
• Spor/iş nedeniyle omuz stabilitesi kritikse
• “Çıkacak gibi olma” hissi sık oluyorsa
• MR/BT’de labrum yırtığı ve/veya kemik kaybı bulgusu varsa
• Ameliyatsız tedaviye rağmen güven oluşmadıysa

Amaç, “bir kere daha çıksın” diye beklemek değil; doğru zamanda doğru tedaviyi seçerek omuzun uzun vadeli sağlığını korumaktır.

Cerrahi seçenekler (kısa ve net)

Artroskopik Bankart Onarımı (kapalı omuz ameliyatı)

Omuz çıkığı sonrası sık görülen labrum yırtığı artroskopik (kamera ile, küçük kesilerden) yöntemle onarılır. Gerekirse kapsül sıkılaştırılır. Uygun hastada çok iyi sonuç verir.

Latarjet (kemik destekli stabilizasyon)

Özellikle omuz yuvasında kemik kaybı olan, çoklu nüks yaşayan veya yüksek riskli temas sporu yapan hastalarda daha güçlü stabilite sağlayan bir seçenektir. Doğru endikasyonda oldukça güvenilir sonuçlar verir.

Ameliyat sonrası süreç

Süreç genellikle üç aşamalıdır: İlk haftalar koruma (askı), ardından hareket açıklığı kazanımı ve güçlendirme, sonrasında spora/yoğun aktiviteye kademeli dönüş. Sonucun kalitesi, ameliyat kadar rehabilitasyon disiplinine de bağlıdır.

Sonuç

“Ameliyat şart mı?” sorusunun doğru cevabı kişiye özeldir. Yaşınız, aktivite düzeyiniz, omuzdaki hasarın tipi ve çıkığın tekrarlama şekli birlikte değerlendirilmelidir. Tekrarlayan çıkıklar varsa, gecikmeden muayene ve uygun görüntüleme ile net bir yol haritası çizmek en doğru yaklaşımdır.